« ضابطة تلخيصية » و « لحاقة » . « 1 » پيچيدگىهاى نثر مير ودشوارى فهم آن به حدّى است كه برخى براي آن داستانها ساخته‌اند وگاه آن را به نظم درآورده‌اند . از جمله شاعر معاصر ، نيما چنين حكايت كرده است كه : ميرداماد ، شنيدستم من * كه چو بگزيد بن خاك وطن بر سرش آمد واز وى پرسيد * ملك قبر كه : « من ربّك من ؟ » مير بگشاد دو چشم بينا * آمد از روى فضيلت به سخن : اسطقسيست - بدو داد جواب - * اسطقسات دگر زو متقن . حيرت افزودش از اين حرف ، ملك * برد اين واقعه پيش ذو المن كه : « زبان دگر اين بنده‌ى تو * مىدهد پاسخ ما در مدفن . » آفريننده بخنديد وبگفت : * « تو به اين بندهء من حرف نزن . أو در آن عالم هم ، زنده كه بود ، * حرفها زد كه نفهميدم من ! » . « 2 » امّا در اين ميان آنچه كه اهميّت دارد ، يافتن علّت اين تعقيدگويى است : 1 . آيا مير توان نگارش سليس وروان را نداشته ؟ بىشكّ اين گونه نيست . چه موارد نقض متعدّدى وجود دارد كه بطلان اين ادّعا را اثبات مىكند ، كه به برخى از آنها اشاره شد .

--> ( 1 ) . أعيان الشيعة ، ج 9 ، ص 189 . ( 2 ) . مجموعهء كامل اشعار نيمايوشيج ، ص 157 .